Yuxu həyatımızın təxminən üçdə birini əhatə etsə də, 24/7 sürətli həyat ritmində çox vaxt asanlıqla azaldıla bilən resurs kimi qəbul edilir. Mütəxəssislər isə xəbərdarlıq edirlər ki, xroniki yuxu çatışmazlığı sağlamlıq üçün ciddi risklər yaradır.

Foodinfo.az Çempionat nəşrinə istinadla xəbər verir ki, AO “Meditsina” klinikasının somnoloqu Maksim Novikov daimi yuxusuzluğun fəsadları barədə danışıb. Onun sözlərinə görə, pis yuxu arterial təzyiqin yüksəlməsi, piylənmə və II tip şəkərli diabet riskinin artması, yaddaşın zəifləməsi, immunitetin aşağı düşməsi, həmçinin depressiya və təşviş pozuntularına meyilliliyin artması ilə əlaqəlidir.

Mütəxəssis qeyd edib ki, yuxunun dərin fazaları zamanı beyin “sönmür”, əksinə gün ərzində baş verənləri emal edir, neyronlar arasındakı vacib əlaqələri möhkəmləndirir, “artıq səs-küyü” azaldır və metabolik tullantılardan təmizlənir. Yuxusuzluq bu prosesləri pozur: insan daha tez əsəbiləşir, diqqətini cəmləməkdə çətinlik çəkir və səhvləri artır. Araşdırmalar göstərir ki, gündə altı saatdan az yatmaq ürək-damar xəstəlikləri riskini əhəmiyyətli dərəcədə yüksəldə bilər. Ekspert vurğulayıb ki, “məzuniyyətdə yatıb kompensasiya etmək” mümkün deyil — xroniki yuxu borcu bank krediti kimi bir-iki uzun gecə ilə bağlanmır.

Həkimin sözlərinə görə, əksər böyüklər üçün optimal yuxu müddəti gündə orta hesabla 7–9 saatdır. Yeniyetmələrə ən azı 8–10 saat, uşaqlara isə daha çox yuxu lazımdır. Lakin yalnız müddət deyil, rejim də vacibdir: eyni vaxtda yatmaq və oyanmaq orqanizmə sabit ritm qazandırır.

Yuxunun keyfiyyətinə axşam ekran işığı da ciddi təsir göstərir. Yataqda smartfondan istifadə təkcə vaxtı almır, eyni zamanda melatonin hormonunun ifrazını pozur. Sadə vərdişlər — ilıq duş, zəif işıq, kağız kitab oxumaq, gecə ağır yeməklərdən və alkoqoldan imtina — kiçik görünsə də, real və müsbət nəticə verir.