Dünyada yüzlərlə növ ədviyyat olsa da, onların arasında qiymətinə görə xüsusi seçilən bir məhsul var. Söhbət zəfərandan gedir. Qızıl rənginə və nadir xüsusiyyətlərinə görə "qırmızı qızıl" adlandırılan bu ədviyyat bəzi hallarda qramına görə qiymətli metallarla müqayisə edilir. Bir kiloqram yüksək keyfiyyətli zəfəranın qiyməti minlərlə dollara çata bilir.
Foodinfo.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, zəfəran Crocus sativus adlı çiçəyin dişiciklərindən əldə olunur. Bu bitkinin hər çiçəyindən cəmi üç ədəd nazik qırmızı lif çıxır. Bir kiloqram zəfəran əldə etmək üçün isə təxminən 150-200 min çiçəyin əl ilə yığılması tələb olunur. Məhz bu səbəbdən istehsal prosesi olduqca zəhmətli və vaxt aparan hesab edilir.
İspaniyanın Kastiliya-La Mança bölgəsində fəaliyyət göstərən zəfəran istehsalçılarının məlumatına görə, məhsul yığımı zamanı bütün proses insan əməyi ilə həyata keçirilir. Çiçəklər səhər tezdən toplanır, daha sonra onların içindəki qırmızı liflər diqqətlə ayrılır və xüsusi üsulla qurudulur. Bu mərhələlərdən hər hansı birində edilən səhv məhsulun keyfiyyətini aşağı sala bilər.
Ekspert Məhəmməd Rza Həsəni bildirir ki, zəfəranın yüksək qiymətinin səbəbi yalnız istehsal çətinliyi deyil. Onun sözlərinə görə, bitki ilin çox qısa dövründə çiçək açır və məhsuldarlıq da digər kənd təsərrüfatı bitkiləri ilə müqayisədə aşağı olur. Bundan əlavə, saxtalaşdırma halları çox olduğu üçün keyfiyyətli məhsula tələbat daha da artır.
Hazırda dünya zəfəran istehsalının təxminən 80 faizdən çoxu İranın payına düşür. Bununla yanaşı, İspaniya, Hindistan, Mərakeş və Yunanıstan da mühüm istehsalçılar sırasındadır. Azərbaycanda da xüsusilə Abşeron yarımadasında zəfəran yetişdirilməsi qədim ənənələrə malikdir və yerli məhsul öz keyfiyyəti ilə seçilir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, zəfəran yalnız yeməklərə rəng və ətir vermir. Onun tərkibində antioksidant maddələr mövcuddur və bu xüsusiyyətlərinə görə həm qida, həm də kosmetika sənayesində geniş istifadə olunur. Məhz nadirliyi, əl əməyinə əsaslanan istehsalı və yüksək keyfiyyət göstəriciləri zəfəranı dünyanın ən bahalı ədviyyatına çevirib.
