Mətn Foodinfo.az üslubunda, Azərbaycan dilində və 3-cü cümlə tələbə uyğun hazırlanıb:

Dünyanın müxtəlif ölkələrində kartof fri nə ilə yeyilir — mayonezdən dondurmaya qədər

Kartof fri dünyanın ən məşhur fastfud yeməklərindən biridir və demək olar ki, hər ölkədə fərqli sous və əlavələrlə süfrəyə verilir. Bir yerdə ona soyuq mayonez qatılırsa, başqa ölkədə sirkə, hətta şokoladlı milkşeyk belə istifadə olunur. Foodinfo.az Gastronom.ru saytına istinadla xəbər verir ki, kartof frinin sousla yeyilməsi onun dadını və teksturasını daha cəlbedici edir.

Mütəxəssislərin fikrincə, fritözdə qızardılan kartof çöldən xırtıldayan, içəridən isə nisbətən quru olur. Souslar kartofa şirəlilik qatır, dadı gücləndirir və kontrast yaradır. Məhz buna görə kartof fri “batıraraq yemək” üçün ideal hesab olunur.

Tarixi mənbələrə görə, kartof frinin yaranması XVIII əsrdə Belçikanın Namür bölgəsi ilə əlaqələndirilir. Soyuq qış aylarında balıq tapılmadıqda yerli əhali onu kartofla əvəz edərək yağda qızartmağa başlayıb. Digər versiyaya görə isə kartof fri XIX əsrdə Fransa və Belçikada bitki yağlarının geniş yayılması ilə paralel şəkildə ortaya çıxıb.

Avropada, xüsusilə Belçika, Niderland və Fransanın şimalında kartof fri ənənəvi olaraq ketçupsuz, qalın və soyuq mayonezlə yeyilir. Burada həmçinin ayoli, remulad, karri-mayonez və xardallı souslar da məşhurdur. Bəzi kafelərdə 20-yə yaxın sous seçimi təqdim olunur.

ABŞ-da isə kartof fri əsasən şirin-tomatlı ketçupla süfrəyə verilir. Bölgələrə görə fərqlər də mövcuddur: Filippində banan ketçupu, Asiyada acılı və ədviyyəli souslar, Böyük Britaniyada isə “brown sauce” geniş yayılıb.

Böyük Britaniya və bəzi keçmiş müstəmləkə ölkələrində kartof fri üzərinə səməni sirkəsi tökülür. “Fish and chips” yeməyində turş dad yağlılığı balanslaşdırır. Cənubi Afrikada isə “slap-chips” adlanan variantda kartof sirkədən sonra qapaq altında saxlanılaraq daha yumşaq hala gətirilir.

Kanada və ABŞ-ın şimal bölgələrində kartof fri daha doyumlu əlavələrlə yeyilir. Kvebekdə məşhur “putin” yeməyi kartof fri, duzlu pendir və qalın ət sousundan ibarətdir. Nyu-Cersidə isə “disco-fries” — mozzarella pendiri və ət sousu ilə hazırlanır.

Asiya ölkələrində isə sous yerinə quru ədviyyələrə üstünlük verilir. Hindistanda masala, Yaponiyada isə yağ, soya sousu və dəniz yosunu dadlı ədviyyə qarışıqları istifadə olunur. Bu üsul kartofun xırtıldayan qalmasını təmin edir.

Ən qeyri-adi kombinasiya isə ABŞ-da rast gəlinir: kartof fri şokoladlı milkşeykə və ya yumşaq dondurmaya batırılaraq yeyilir. Duzlu və şirin, isti və soyuğun kontrastı bu dadı bir çoxları üçün cazibədar edir.

Nəticə olaraq, kartof fri üçün “doğru” sous anlayışı yoxdur. Dad seçimləri ölkələrin mətbəx ənənələri və insanların yeni dadları sınamaq cəsarəti ilə formalaşır.