Tərəvəzlər sağlam qidalanmanın əsas sütunlarından biri hesab olunsa da, onların çiy və ya bişmiş halda istehlak edilməsinin daha faydalı olması ilə bağlı müzakirələr uzun illərdir davam edir. Foodinfo.az bildirir ki, qidalanma üzrə mütəxəssislər hər iki üsulun öz üstünlüklərinin olduğunu və seçim zamanı tərəvəzin növünün nəzərə alınmasının vacibliyini bildirirlər. Harvard T.H. Chan School of Public Health, Mayo Clinic və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (WHO) qidalanma ilə bağlı tövsiyələrinə əsasən, bəzi tərəvəzlər çiy halda daha çox vitamin saxladığı halda, digərlərində bişirmə prosesi faydalı maddələrin orqanizm tərəfindən mənimsənilməsini asanlaşdırır. Bu səbəbdən bütün tərəvəzləri yalnız çiy və ya yalnız bişmiş formada qəbul etməyin daha faydalı olduğunu söyləmək düzgün yanaşma hesab edilmir. Mütəxəssislər gündəlik rasionda hər iki üsulla hazırlanmış tərəvəzlərin yer almasını tövsiyə edirlər. Belə yanaşma orqanizmin müxtəlif vitamin, mineral və antioksidantlardan daha səmərəli faydalanmasına imkan yaradır. Tərəvəzlərin hazırlanma üsulu yalnız qida dəyərinə deyil, onların həzm olunmasına da təsir edir. Buna görə də qidalanma planı hazırlanarkən yaş, sağlamlıq vəziyyəti və fərdi xüsusiyyətlər də nəzərə alınmalıdır.
Dietoloqlar bildirirlər ki, C vitamini və bəzi B qrupu vitaminləri istiliyə həssas olduğu üçün uzun müddət bişirilən tərəvəzlərdə bu maddələrin miqdarı azala bilər. Brokoli, bolqar bibəri, kahı, xiyar və müxtəlif göyərtilər çiy halda istehlak edildikdə vitamin tərkibini daha yaxşı qoruyur. Bunun əksinə olaraq, pomidorun bişirilməsi onun tərkibindəki likopen adlı güclü antioksidantın orqanizm tərəfindən daha yaxşı mənimsənilməsinə şərait yaradır. Yerkökündə olan beta-karotin də yüngül istilik emalından sonra daha əlçatan olur. İspanaq, balqabaq və göbələk kimi bəzi məhsulların bişirilməsi onların həzmini asanlaşdırır və bəzi faydalı maddələrin sorulmasını artırır. Bununla yanaşı, tərəvəzlərin yüksək temperaturda uzun müddət qaynadılması və ya yağda qızardılması tövsiyə edilmir. Belə hallarda həm vitamin itkisi baş verir, həm də əlavə yağ qəbulunun miqdarı artır. Mütəxəssislər tərəvəzlərin buxarda bişirilməsini, qısa müddət qaynadılmasını və ya sobada hazırlanmasını daha sağlam üsullar hesab edirlər. Bu üsullar məhsulun həm dadını, həm də qida dəyərinin böyük hissəsini qorumağa kömək edir.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, sağlam qidalanmanın məqsədi yalnız vitamin qəbulunu artırmaq deyil, eyni zamanda müxtəlif qida mənbələrindən balanslı şəkildə yararlanmaqdır. Gün ərzində hazırlanan salatlarla yanaşı, bişmiş tərəvəz yeməklərinin də rasionda yer alması orqanizmin qida ehtiyaclarını daha dolğun şəkildə qarşılayır. Uşaqlar, yaşlı insanlar və həzm sistemi həssas olan şəxslər üçün bəzi tərəvəzlərin bişmiş formada qəbul edilməsi daha rahat ola bilər. Eyni zamanda mövsümi tərəvəzlərə üstünlük verilməsi onların daha yüksək qida dəyərinə malik olmasına kömək edir. Dietoloqlar bildirirlər ki, tərəvəzləri həddindən artıq bişirmək və ya uzun müddət isti suda saxlamaq onların faydasını azalda bilər. Buna görə hazırlanma müddətinin qısa olması və düzgün üsulun seçilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Mütəxəssislərin fikrincə, çiy və bişmiş tərəvəzlər bir-birinin alternativi deyil, əksinə sağlam qidalanmada bir-birini tamamlayan məhsullardır. Məhz bu balans gündəlik rasionun daha zəngin və orqanizm üçün daha faydalı olmasına şərait yaradır.
