Son dövrlərdə maye pəhrizlər “dərin təmizləmə”, “detoks” və sürətli çəki itirmək məqsədilə populyarlaşır. Onu dəstəkləyənlər hesab edirlər ki, belə pəhriz həzm sisteminə istirahət verir, toksinləri orqanizmdən çıxarır və qida vərdişlərini “yenidən yükləyir”. Foodinfo.az Sports.kz-ə istinadla xəbər verir ki, tibbi baxımdan bu cür pəhrizlər yüksək risklidir və tənqidi yanaşma tələb edir.
Maye pəhriz bir neçə formada olur. Tam maye pəhrizdə yalnız şəffaf mayelər – su, bitki çayları, tərəvəz bulyonları – qəbul edilir. Bu variant ən qida çatışmazlığına malik və təhlükəlidir. Daha geniş variantda isə smuzi, süd və ya bitki mənşəli içkilər, püre şorbalar, təzə sıxılmış şirələr və kisel kimi daha qidalandırıcı mayelər pəhrizə əlavə olunur.
Bu pəhrizlə əlaqədar tez-tez qeyd olunan nəticələrdən biri sürətli çəki itkisi olsa da, əsasən su, qlikogen və əzələ kütləsinin azalması ilə bağlıdır, yağ toxumasının itirilməsi isə minimaldır. Maye pəhriz zamanı kalori səviyyəsi çox aşağı olur və orqanizm üçün qida maddələrinin ciddi çatışmazlığı yaranır.
Maye pəhriz bəzən həzm sistemi üçün yüngüllük hissi yarada bilər, lakin xroniki mədə-bağırsaq xəstəliklərini müalicə etmir. Həmçinin, sağlam insan orqanizminin öz “detoks” sistemi (qaraciyər, böyrəklər, dəri, bağırsaq) kifayət qədər effektivdir və elmi sübut yoxdur ki, maye pəhriz bunu yaxşılaşdırır.
Ümumi müsbət tərəfi isə kifayət qədər maye qəbulu ilə əlaqədardır ki, bu da dəri və bütün sistemlərin hidratasiyasını yaxşılaşdırır. Lakin ciddi risklər də mövcuddur: lif, zülal, doymamış yağ turşuları, vitaminlər (xüsusən A, D, E, K) və mineralların çatışmazlığı, metabolizmin yavaşlaması, əzələ kütləsinin itməsi, menstruasiya dövrünün pozulması və hətta disbioz kimi problemlər yarana bilər.
Mütəxəssislər tövsiyə edir ki, əgər maye pəhriz tətbiq olunacaqsa, yalnız qısa müddət – bir-üç gün – və yalnız genişləndirilmiş variantla (smuzi, püre şorba, bulyon) olsun. Zülal və lif qaynaqları mütləq daxil edilməlidir. Hamilə, süd verən qadınlar, xroniki xəstəlikli şəxslər, uşaqlar və yeniyetmələr üçün bu pəhriz qəti qadağandır.
Qısa desək, maye pəhriz uzunmüddətli və dayanıqlı çəki itkisi üçün uyğun deyil, sağlamlıq üçün ciddi risklər daşıyır. Sağlamlıq və detoks üçün balanslı pəhriz, tərəvəz və meyvələrlə zəngin qidalanma və kifayət qədər su qəbul etmək kifayətdir.
