Kosmosda həyat Yer kürəsindəki gündəlik şəraitdən tamamilə fərqlənir. Çəkisizlik şəraiti insanların hərəkətinə, yuxusuna və hətta qidalanmasına da təsir göstərir. Buna görə kosmonavtların qida rasionu xüsusi qaydalar əsasında hazırlanır və ciddi nəzarət altında saxlanılır.
Uzunmüddətli kosmik missiyalar zamanı düzgün qidalanma ekipaj üzvlərinin sağlamlığının qorunmasında mühüm rol oynayır. Mütəxəssislər bildirirlər ki, kosmosda istifadə olunan qidalar həm qidalı, həm təhlükəsiz, həm də saxlanma baxımından əlverişli olmalıdır.
Foodinfo.az beynəlxalq kosmik agentliklərin məlumatlarına istinadla xəbər verir ki, ilk kosmik uçuşlar zamanı qidalar əsasən xüsusi metal borularda və ya yarım maye formada hazırlanırdı. Həmin dövrdə alimlər insan orqanizminin kosmosda qida qəbuluna necə reaksiya verəcəyini tam bilmədikləri üçün sadə üsullardan istifadə edirdilər.
Texnologiyanın inkişafı ilə kosmik menyular da zənginləşib. Hazırda kosmonavtlar müxtəlif növ ət, tərəvəz, düyü, makaron, meyvə və desert məhsullarından istifadə edə bilirlər. Bir çox yeməklər xüsusi üsullarla qurudulur və istifadə zamanı yenidən su əlavə edilərək hazırlanır.
Kosmosda çörəkdən istifadə isə müəyyən çətinliklər yaradır. Adi çörək qırıntıları kabinədə sərbəst hərəkət edə və avadanlıqlara zərər verə bilər. Buna görə bəzi missiyalarda qırıntı yaratmayan xüsusi çörək növlərinə və ya lavaş tipli məhsullara üstünlük verilir.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, çəkisizlik şəraiti insanın dad və qoxu hisslərinə də təsir göstərə bilər. Bir çox kosmonavt kosmosda yeməklərin Yer üzündəki qədər dadlı hiss olunmadığını bildirib. Bu səbəbdən bəzi ekipaj üzvləri daha ədviyyatlı və aromatik qidalara üstünlük verirlər.
Kosmik stansiyalarda içkilər də xüsusi paketlərdə saxlanılır. Su, qəhvə, çay və digər mayelər qapalı sistemlər vasitəsilə qəbul edilir. Əks halda maye damcıları kabinədə sərbəst hərəkət edərək problemlər yarada bilər.
Maraqlıdır ki, müxtəlif ölkələrin kosmik agentlikləri öz milli yeməklərini də kosmosa göndərirlər. Bunun məqsədi ekipaj üzvlərinin uzun missiyalar zamanı psixoloji rahatlığını artırmaq və onlara doğma dadları xatırlatmaqdır.
Alimlər gələcəkdə Ay və Mars missiyalarında istifadə ediləcək yeni qida sistemləri üzərində çalışırlar. Hətta bəzi layihələrdə kosmosda tərəvəz yetişdirilməsi və müəyyən məhsulların yerində istehsalı imkanları araşdırılır.
Ekspertlərin fikrincə, kosmik qidalanma texnologiyaları yalnız kosmosun fəthi üçün deyil, Yer üzündə qida sənayesinin inkişafı üçün də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu sahədə əldə olunan yeniliklər gələcəkdə yeni qida texnologiyalarının yaranmasına töhfə verə bilər.
